ЕСИР СОВДАСЫ
Умыт дийлен дуйгынын ынсан калбындан жан билен биле чыкянлыгына хич бир шек-шубхе ёк. Шонун учин-де, диктаторын олуминден сонра тутуш халкымызын ягты гележеге болан ягшы умытларыны улы хормат ве душунмеклик билен кабул этдик.
Элбет-де, диктаторын тукгермеги нетижесинде, узак йылларын довамында «канундакы» огруларын айратын режимли турмесине оврулен ватанымызын раятларынын калбында, -белки, инди бир юрт дузелэеди-дэ диен, олугсиже умыт учгуны дореди.
Кимлигине ве нэ терзде хэкимиет башына геленлигине гарамаздан, ныязовын хокгаларындан анкасы ашан халкымыз, Г.Бердимухаммедовдан ил-гун ве довлет бэхбитли чэрелерин гыссаглы шертде дурмуша орнашдырылмагыны умыт этмэге хаклы-ды.Бу шейле-де болды.
Кадрлары ве ыкдысадыети долы тоздурылан юртда, тутуш миллете бол-элин дурмушы бир гунде упжун эдип болмажагы, хеммэ-де душнукли меселе. Шонун учин-де тутуш халкымызын ве шол санда оппозиция векиллеринин ныязовын мирасдушерлеринден эден эсасы тамасы ве умыды, ол хем СССР даргалы бэри, Туркменистанын турмелеринде бигунэ чуйредилен он мунлерче адамларын амнистия дэл,- реабилитация эдилмеги билен баглы болды.
Амнистия, - бу гунэ гечишлик процедурасы. Реабилитация болса- довлетин биканун жезаландырылан бигунэ гражданларыны, довлет дережесинде долы акламак ве оларын адыны, абрайыны дикелтмек, йитирен эмлэгинин ве саглыгынын овезини долмак процедурасыдыр. Иш йузунде, диктатор ныязовын хокмурованлык сурен 1990-2006 йыллар аралыгында, он мунлерче бигунэ ватандашларымыз хэкимиетлерин билдирен тослама гунэси эсасында , узак мохлетли турме туссаглыгына хокум эдилди. Диктаторын орта асыр шертли турмелеринде, дурли сутемдир ве жезаландырыш чэрелери нетижесинде, мунлерче бигунэ гражданларын омур танапы узулди. Ене-де он мунлерче ватандашларымыз шол турмелерден физики ве рухы тайдан долы майып-мужрип халда, оз машгаласына доланды.
Ине, шу бигунэ бендилерин канун эсасында долы акланмагыны ислэп, халкымыз он бир айлап, сабырлылык билен гарашып отыр.
Гелин инди бу ваввалы меселе боюнча Г.Бердимухаммедовын эден херекетлерине сын салып горелин.
Август айына ченли бу меселе боюнча хокумет тарапындан асла сес-седа чыкмады.
9-нжы августда болса, Г.Бердимухаммедовын кабул эден карары эсасында, 11 саны сыясы бендинин гунэсинин гечилйэнлиги барадакы ресми хабар яйрадылды.
Бэрде унс бермели еке меселе, ол хем бу адамлара реабилитация дэл-де, амнистия чэреси уланылды. Онсонам бу ерде, нэме учин 25-нжи ноябрь вакалары боюнча бигунэ суд эдилен йузлерче адамларын дине он бириси амнистия эдилйэр. Галан бендилер ниреде? -диен адалатлы сораг, оз-озунден йузе чыкяр.
Менин пикиримче, бэрде Г.Бердимухаммедов, оз биканун хэкимиетини беркитмек максады билен, есир совдасына баш уряр. Онун, хич бир када кануна ве адамкэрчилиге габат гелмейэн бу популистик херекетлерине, менде башгача душундириш ёк.
Туркмен метбугатынын Бердимухаммедовын Америка этжек сапарынын он янында, 9.000 мун бендинин гунэсинин гечилмек мумкинчилигинин барлыгы барадакы яйрадан ресми хабарына, оз биканун хэкимиетини американ ресмилеринин онунде ыкрар этдирмек максады билен, Гурбангулынын эден есир совдасы дийип душунйэн.
Эгер-де, Гурбангулы, бигунэ адамлары долы акламак дэл-де, дине формал тайдан оларын «гунэсини» гечмек билен чэкленжек болса, онда бейле мумкинчилик Бердимухаммедов-да гечен он бир айын довамында нэче дийсен хем барды.
Нэме учин бу бигунэ бендилер, диктаторын олен гуни азатлыга чыкмады?
Нэме учин бу бигунэ адамлар, Бердимухаммедовын президент «сайлананлыгы» мынасыбетли, я-да онун Кераматлы Мекгэ эден зыяраты нетижесиннде азатлыга чыкмады?
Нэме себэпден октябрь айында азатлыга чыкан 9.000 мун адамын арасында еке сыясы бендинин ады ёк?
Нэме максат билен бу адамлар, хэли-хэзире ченли гозенегин анырсында есирликде сакланяр ве биканун хокуметин сыясы ойнунда, гирев хокмунде улланыляр?
Элбет-де, дорт миллион илатын кешигини чекмек, жогапкэрчилигини оз бойнуна алмак, бир килограм алтыны бойнундан асмакдан хас агыр йукдуги, хеммэмизе душнукли. Эмма, алдав ве хиле билен эеленен курсини сакламак максады билен есир совдасына баш урмагын, бу хич бир када-кануна сыгышмаян херекетдигине, туркменчиликде болса, ата-баба, дине ган билен ювулып гелнен хундыгына Гурбангулынын ве онун якын товерегинин гаты берк душунмеги зерур.
Себэп, Бердимухаммедовын халкын бойнуна дакан есир совдасы,онун озуни, товерегини, илен чаланыны канунын чэгинден дашары чыкаряр ве оларын гаршысына, адекватный, ягны дес-ден шертдэки есир совдасыны амал этмэге юрдун раятларына долы хукук берйэр. Есир совдасынын нэ дережелере барып етйэнлигини болса, чеченлерин ве ыраклыларын ажы ыкбалында, биз хер гун горуп отырыс.
Гурбангулы есир меселесинде оз гочумини этди, инди гезек есир алнан халкынкы ве оларын хэзирликче дыммага межбур эдилен хоссарларынынкы.
Халмырат Сойунов.
Швеция,15.11.07
|
