АЛДАМАГА ОГЛАН ЯГШЫ
Автор: Халмырат Сойунов
Яланчылыкда, кеззаплыкда, ачгозлукде, икийузликде ве хыйырсызлыкда, туркменин энче мун йыллык тарыхында, С.Ныязова тай болуп билжек харамзаданы бу топрак энтек гормэнди ве готермэнди дийсек, ялнышмасак герек. Диктаторын сонкы 15 йылда халкымызын башына гетирен белаларыны ве бигунэ илатын сынасына салан яраларыны екеме еке санап чыкмак учин, йузлерче том китап язмак зерур.
Вагты гелер, оз илини агладып, кесекини шатландыран бу диктаторын эден эхли женаятлары долулыгына халка эшгэр эдилер.
Инди, тутуш халкын жогап сорамага гайраты чатмадык пыядасыны, Хакын ози, бир гун оз пенасына йыгнады. Тэлейи терс туркменин шонда-да багты чувмеди. Харам олен диктаторын орнуна, онун бир топбак огры меслекдешлери гелди.
Хас такыгы, донуз йылында хэкимиети, харам иймэге эндик эдинен «мекежинлер» басып алды.
Шол бир тарых икинжи гезек дине фарс, ягны ойкунме горнушинде гайталаняр диен душунже бар. Билмедик, йоне Ныязовын «мирасдушери» Гурбангулы, оз ылмы атасынын эхли алдав херекетлерини гылыны гышартман бержай эдйэн пыяда болуп чыкды. Меселем, Ныязов 1992-нжи йылын апрелинде оз илкинжи дашары юрт сапарыны халкын гозуне чоп атмак максады билен Мекгэ этди ве ол ерде коньякдан герк-гэбе доюп, «мен азман» дийип, ызына доланды. Сонра, Мекгеден доланан «хажы», оз курсусини ве жаныны оз халкындан горамак максады билен, туркмен газына ужыпсыз ве гулкунч нырх кесип, халкын бу байлыгыны лукгелигине Орсьете табшырды. Орсьет ёлбашчылары болса оз гезегинде, Ныязовы бейле «жомартлыгы» учин, элмыдама голдап гелди.
Диктаторын «мирасдушери» Гурбангулы хем оз илкинжи дашары юрт сапарыны, хас такыгы пиар-реклама сапарыны Мекгеден башлады. Авды-аганын юрда салынмадык жесединин устунден этлэп билен мынафык, Мекгеден ызына ак гуш «хажы» болуп доланды.
Сонкы йылларда кэбир туркменлерин ыслам дининден нэме учин йуз овуренлигинин ве овурйэнлигинин дуйп себэбинин ниреде ятанлыгы, инди хеммэ душнукли болса герек.
Мекгеден доланан тэзе «хажы» Гурбангулы, дессине, Ныязовын конеден бэри чокунып гелйэн ве хайыр тапан губырына, Кремле тарап зыярата уграды. Япык гапыларын анырсында, ики адамын арасында, туркмен газынын гележекки ыкбалы ве нырхы кесгитленди. Устесине, Орсьетин бир мун адамдан ыбарат харбы контингентинин Туркменистана гелмеклиги-де ылалашылды. Махласы, юрдун Парламентинде, тутуш халкын онунде ач-ачан ара алнып маслахатлашмалы меселелери, Гурбангулынын еке ози чозуп гайтды. Бердимухаммедовын бу херекетлери, хэзир Туркменистанда хокмурованлык сурйэн харбы диктатуранын, юртда херекет этмели Конституциядан ве эркин сайланан Парламентден нэ дережеде тапавутланянлыгынын айдын бир мысалы болуп дур.
Ныязов, анрыбаш ачгоз хусыт-ды. Онун гара небси, юрдун эхли ерасты ве ерусти байлыгыны оз холтумына урмак билен чэкленмеди, ол илата дер докуп газанан халал зэхмет хакыны толемекден-де йуз овурди. Элинден эхли хак-хукугы ганрылып алнан туркмен дайханынын ажы ыкбалы муна гозли шаят. Туркменистанын тутуш илатынын 70% оба-да яшаярды ве оба хожалык пудагында ишлейэрди, хак-хешдеги-де шол пудакдан алярды. Илкинжи нобатда диктатор Ныязов дайханы довлетин толемели чага пулундан махрум этди. Оба-да ишлейэнлере довлетден айлык ёк – дийип, диктатор, оба специалистлерини-де довлет айлыгындан махрум этди. Сонра диктатор дайханы манкуртлашдырмак максады билен, обаларда бар болан эхли медицина пунктлары,клублары ве китапханалары долы япды. Ахырсонунда-да, дайхана ики-уч йылын хасыл пулуны толемеклиги гижикдирип, илаты гул эдип улланмак дережесине барып етди. Халка салан бу зулмы учин, элбетде, жайы довзахдан болсун, диктаторын!
Тутуш халкымыз учин иннэн важып болан бу меселе-де Гурбангулы, оз сердарынын хакыкы «мирасдушери» болуп чыкды. Онун уч айлап ач халкын онунде тогдары гуш кимин кэкелэни, дур дэне дэл-де, аслы ялана югрулан бош дэне болуп чыкды.
Оз шахсы эечилигиндэки топракда, «оз эли-оз якасы» болуп яшамак, бу гезегем туркмен дайханына миессер этмеди. Овал Сапармырадын гамчысыны иен дайхан, инди Гурбангулынын гамчысыны датмага буйрулды.
Ене-де, Гурбангулынын, умыдыгэр халкын онуне оклан ики саны «кемпуды» барада келам агыз соз.
Ныязовын халкын элинден ганрып алан пенсияларыны янадан дикелдйэнлиги барада, Гурбангулы илин онунде агыз долдурып улы гуррун этди.
Биринжиден, бэр-де, халкын онунде бейле миннетли гуррун этмэге Гурбангулы-да хич бир юридик эсас ёк дийип душунйэн. Себэп, хер бир раятын гаррылык пенсиясы, онун омур бойы чекен шахсы зэхмедин нетижесинде довлет газнасына толэн йоруте салгыдындан жемленен серишделер. Шонун учинде, илата толенмели пенсиялар Сапармырадын я-да Гурбангулынын оз жубусинден эчилен пешгеш пулы дэл, ол илатын оз дабан азабындан эмеле гелен серишделер.
Икинжиден, туркмен халкынын умумы саглыгы ве илата эдилйэн медицина хызматы, орэн пес дережеде. Эхлиумымы ишсизлик, яшларын арасында пажарлап осен нешекешлик, профилактика ве бежерги эдилмейэн дурли ёканч кеселлер, илатын орта яш дережесини орэн пес дережэ гачырды. Бейле негатив фактын юртда доремегине ёл берен эсасы довлет чиновниклеринин бириси, ене-де Гурбангулынын ози болуп дур.
Ислендик довлетде раятын пенсия яшы, илатын умумы орта яшындан угур алнып кесгитленйэр. Меселем Швеция-да, илатын умумы орта яшы 81 яш дийлип кесгитленен, илатын пенсия яшы болса 65 дийилип канунда белленен. Диймек Швеция-да, 65 билен 81 яш аралыгында орта хасап билен хер бир раятын 16 йыллап оз пенсия хакынын хозурини гормэге мумкинчилиги бар.Эгер-де билип болмаз, раят пенсия яшына етмэн арадан чыкса, онда онун шахсы пенсия фондунда йыгнан пуллар Швециянын умумыхалк Пенсия фондуна табшырылып, юрдун пенсионерлерине ден пайланяр
Инди гелин Туркменистана сын салып горелин. Илатын умумы орта яшы 61-е ден, эркеклерин пенсия яшы 62, аялларынкы болса 55 дийлип горкезилен. Диймек, аяллара орта яша ченли 6 йыл пенсия алмак мумкинчилиги бар, эркеклер-де болса, минус 1 йыл. Пенсия яшына етмэн олен бендэнин пенсия гоюмыны болса туркмен довлети оз хайрына гечирйэр.
Инди айдын, умумы эркеклерин нэче проценти хэзирки довур Туркменистанда 62 яша, я –да, пенсия яшына етип билйэр? Я-да хер йыл нэче мун зенан Туркменистанда чага устунден ве дурли кеселлерден ёгаляр? Бу айылганч санлары Гурбангулы, узак йылларын довамында халкдан гизлэп гелди. Йоне, хер бир ынсанын вагтындан ир узулен омур танапынын ажы сенеси, ислендик гонамчылыкда даша язылгы дур ахырын.
Диймек бу ерде-де, Гурбангулынын, гаты годек ялан созлейэлиги йузе чыкяр.
Гурбангулынын якын гунлерде агыз долдурып келпез гурлэн ене бир гурруни, ол хем Бейик Ватанчылык уршунын ветеранлары билен багланшыклы. Хер бир уруш ветеранына ве онун ызында галан аялына , ениш гунунде бир миллион манат пешгеш бермек барадакы пермана гол чекжекдигини, Гурбангулы довлет трибунасындан дабаралы ыглан этди.
Гелин шу ерде ики зады такыклалын. Юртда нэче саны уршун ветераны яшаяр ве бир миллион манат нэ дережедэки совгат я-да пешгеш?
Шу гунки гун Туркменистанда яшаян уруш ветеранларынын ве оларын ызында галан аялларынын умумы саны гынансагам, бир мун адама-да етенок. Бу сан Гурбангулы учин ачык санлар.
Гурбангулынын агыз долдурып бир миллион манат диййэни хем, базар нырхындан доллара овурсек, онда жеми 40 доллар боляр.
Диймек, Гурбангулынын кор абрай газанмак ниети билен довлет дережесинде перман язып трибуна чыкаран меселесинин умумы гымматы болубилсе 40 мун доллар болмалы. Дине газ совдасындан хер айда 400 миллион сап гирдежи алян Туркменистан учин, узак уршы, ачлык-хорлугы оз эгни билен чекен ветеранын хер бирине бары-ёгы 40 доллар эчилмек нэмэнин аламаты? Бу, фашистин онунде дызыны эпмедик яшулыларымыза Гурбангулынын эдибилдик хорматымы, я-да ене санлы йылдан арамыздан долы йитип гитжек хорматлы ветеранлары, ене бир гезек кемситмекми?
Ёкарда агзалан проблемалар, Туркменистанда, диктатор ныязовын олуминден сонра-да, ялан сыясатдан ве ялан вадалардан асла эл чекилмэнлигине долы шаятлык эдйэр.
Швеция 09.05.07.
|
